طراحی-ساخت؛انتخاب یا ضرورت؟

طراحی-ساخت(Design-Build)یکی از شیوه های تحویل پروژه است که در آن همان شخص/گروهی که مسئول طراحی خانه بوده اند،ساخت آن را نیز بر عهده میگیرند.شیوه ای که چندان تازگی نداشته و مطابق اسناد موجود از پیش از میلاد مسیح در حوزه ی ساخت و ساز مورد توجه بوده است.

اما به نظر میرسد،یکی از اصلی ترین دلایل خلق شاهکار های معماری در طول تاریخ بهره گیری از همین شیوه ی دیر پا بوده است.

طراحی-ساخت چیست؟

برای شما،بعنوان یک سفارش دهنده ی ساخت خانه ی لوکس،این عبارت به این معناست که خلأ موجود میان طراحی و ساخت خانه ی لوکس مد نظرتان از بین خواهد رفت.

این شیوه به معمار اجازه میدهد تا پیاده سازی نگاه خود را در پروژه بر عهده بگیرد و این به معنای تطبیق حداکثری طراحی با ساخت،در کمترین زمان ممکن و با بیشترین بهره وری است لذا عادی به نظر میرسد که هنوز،پس از صد ها سال،این شیوه از ارائه ی پروژه،برای آنها که به دنبال ساخت خانه های لوکس و گران قیمت هستند،معقول ترین و محبوب ترین گزینه است.

در سوی مقابل،شیوه ی طراحی جدا-ساخت جدا(Design-bid-build) معمولا نتیجه ی ناخوشایند برای سفارش دهنده و معمار به همراه دارد چرا که تفسیر اشتباه طرح و اجرای نادرست بوسیله ی اجرا کننده و پیمانکاران ثانویه که وی به کار می گمارد،امری اجتناب ناپذیر و البته اتلاف کننده ی وقت و سرمایه است و نهایتا طراحی اصلی بنا را نیز از بین خواهد برد.

اما،گرایش سفارش دهندگان به شیوه ی طراحی-ساخت،ریشه در این دلیل سلبی که شیوه ی مقابل،نامطلوب است ندارد بلکه طراحی-ساخت،مزایای متعددی به همراه دارد که در ادامه به برخی از مهم ترین آنها اشاره خواهیم کرد:

1.طراحی-ساخت،پیوستگی را به دنبال دارد

هنگامی که اجرای یک پروژه،به امری میان-شرکتی تبدیل شود و طراحی از ساخت جدا باشد، سوءتعبیر های رایج و عادی سبب میشود تا مقدار زیادی از ویژگی های طراحی شده توسط معمار از بین برود.

در چنین حالتی،آنچه معمار و سفارش دهنده بر سر آن به توافق رسیده اند و تصمیماتی که در خصوص طراحی بخش های مختلف خانه اتخاذ کرده اند،ضرورتا چیزی نخواهد بود که سازنده ادراک میکند و یا ترجیح میدهد(بله،در بسیاری موارد ممکن است سازنده در حین اجرای کار،ترجیح خود را،مبتنی بر استدلالات شخصی،بر ترجیح معمار و کارفرما مقدم شمارد).

حال آنکه،در شیوه ی طراحی-ساخت،از نخستین طرح های خانه تا واپسین اقدامات اجرایی توسط یک تیم و با یک زبان مشترک انجام شده و افراد در هنگام اجرا نسبت به دلایل طراحی هر بخش اشراف داشته و بنا به صلاحدید شخصی تغییری در آن اعمال نمیکنند.

2.مداخله ی معمار یک اولویت است

چنان که ذکر شد،در صورتی که ساخت بنا به اجرا کننده ای دیگر سپرده شود،احتمال اعمال نظر شخصی وی در پروژه(آن هم بدون مشورت با معمار و کارفرما)بالا خواهد بود.

این اعمال نظر ممکن است در سطوحی مختلفی رخ دهد،از ویژگی های عمده ی طرح تا انتخاب مواد و یا ویژگی های ظریف و کوچک.

در حالی که در شیوه ی طراحی-ساخت،همان فردی که شما برای طراحی خانه ی لوکس خود انتخابش کرده اید،هدایت تیم اجرا را نیز از نزدیک بر عهده داشته و فرآیند اجرا را همواره با همان نگاهی که طرح خانه را شکل داده و توجه به رعایت تمام جزییات طراحی شده رهبری میکند.

3.طراحی-ساخت به معنای مسئولیت پذیری تمام و کمال است

یکی از اصلی ترین چالش های شیوه ی طراحی جدا-ساخت جدا،تقسیم شدن مسئولیت امور و پاس کاری میان طرفین در خصوص نواقص و اشتباهات روی داده در جریان اجراست.

حال آنکه در شیوه ی طراحی-ساخت،سفارش دهنده تنها با یک تیم سر و کار داشته و آن تیم نیز،چون مسئولیت تمام پروژه را بر عهده دارد،نمیتواند دیگران را سرزنش کرده و تقصیر را متوجه شان سازد.

4.طراحی-ساخت اجرای پروژه را سرعت میبخشد

نتایج تحقیق اخیر Construction Industry Institute (CII) (بنیاد صنعت ساخت و ساز) نشان داده است که بکارگیری شیوه ی طراحی-ساخت در اجرا و تحویل پروژه ها،بطور همزمان،سرعت تکمیل پروژه را افزایش داده و هزینه ها را نیز کاهش میدهد.

این تحقیق نشان داده که ایجاد افتراق میان طراحی و اجرا،میتواند زمان اجرای پروژه را تا دو برابر افزایش دهد(و به تبع آن هزینه ها را نیز به میزانی معنا دار بالا ببرد).

ما در گروه معماری رضا اسمی،مفتخریم که در اکثر قریب به اتفاق پروژه هایمان،نه تنها در امر طراحی،بلکه در خصوص ساخت نیز مورد اعتماد کارفرمایان محترم بوده و توانسته ایم نتایجی درخور شکوه ایشان برایشان رقم بزنیم.

(دفتر صرافی مثقال-مشهد-برج تجاری اداری آرمیتاژ-طبقه 11-طراحی،ساخت و اجرای سازه و تمامی فرنیچر)

گروه معماری رضا اسمی

به قامت شکوه شما